وبلاگ سپیده دانایی

اختلال شخصیت، نشانه‌ها و انواع آن

دکترمحمود گلزاری/ روان‌شناس

آیا می‌توان با یک بیمار روانی ازدواج کرد؟ حتماً و به سرعت می‌گویید: ابداً ! مردم عادی با شنیدن کلمه بیمار روانی ابرو درهم می‌کشند و به یاد کسانی می‌افتند که به علت بیماری روانی شدید پرت و پلا می‌گویند و کارهای عجیب و غریب می‌کنند و چون برای خودشان و دیگران خطرناکند، باید در بیمارستان‌های روانی که در قدیم به آنها تیمارستان می‌گفتند بستری شوند و با داروهای قوی مخدر و روان‌گردان غل و زنجیرشان کنند! در حالی که روان‌پزشکان و روان‌شناسان بالینی، به هر نوع بیماری که علل و نشانه‌های اصلی آن جسمی نباشد، بیماری روانی می‌گویند. با این تعریف ساده، هراس از تاریکی و بلندی، انواع اضطراب‌ها مثل اضطراب امتحان، افسردگی، وسواس‌های فکری و عملی و در کنار این‌ها اعتیاد به مواد مخدر، کلاهبرداری، بدبینی گسترده و مزمن و نیز بیماری‌ اسکیزوفرنی- که نوعی روان‌پریشی وخیم است- همه جزو بیماری‌های روانی هستند. حالا سؤال این است که آیا نمی‌شود با کسی که از بلندی و یا قرارگرفتن در آسانسور می‌ترسد ازدواج کرد؟ آیا فردی که برای مدتی افسرده شده است صلاحیت تشکیل خانواده را ندارد؟

در یک طبقه‌بندی کلاسیک، بیماری‌های روانی را به سه گروه:

1- روان‌آزردگی‌ها یا روان‌رنجوری‌ها

2- روان‌پریشی‌ها

3- اختـــــلالات شخصیت

 

جناب حافظ میفرماید: « اوقات خوش آن بود که با دوست به سر شد/ باقی همه بیحاصلی و بوالهوسی بود». کشیدن پای حافظ به این متن به خاطر یادآوری این نکته روانشناسی بود که وقتی ما با دیگران هستیم، قبل از هر چیز احساس عمیق و لذتبخش پیوند با آدمها را در خودمان زنده میکنیم. اگر با خانواده خودمان هستیم، احساس تعلق خانوادگیمان برانگیخته میشود، اگر با دوستان مسافرت میکنیم احساس تعلق به یک گروه دوستانه و اگر با چند خانواده از اقوام و آشنایان مسافرت میکنیم، احساس تعلق با یک جمع بسیار بزرگتر ما را سرخوش میکند. همه ما میدانیم که انسان موجودی اجتماعی است و بدون این احساس پیوندها اصلاً نمیتواند زنده باشد. حالا هر چه این دیگرانی که وقتمان را با آنها میگذرانیم به ما نزدیکتر یا شبیهتر باشند، این احساس پیوند خوشایندتر است.

انسیه انجدانی/ کارشناس ارشد روانشناسی

گزراشی از یک دهه ‌جنایات عاشقانه

 تهیه و بازنویسی مطلب:

آزاده خانی، محمد گلزاری،
مهدی ملک‌محمد

سال 80

«حسن» که دانشجوی دانشگاه آزاد تاکستان بود، از یکی از همکلاسی‌هایش به نام «رویا» خواستگاری کرد، ولی پاسخ رویا هر بار منفی بود. به گفته حسن، رویا هیچ‌وقت او را جدی نمی‌گرفت و حتی گاهی او را مسخره هم می‌کرد. در یک بعد از ظهر پاییزی وقتی رویا از سرویس دانشگاه پیاده شد تا به سمت خوابگاه برود، حسن جلوی او را گرفت و گفت می‌خواهم خانواده‌ام رابه خواستگاری تو بفرستم، ولی پاسخ رویا باز هم منفی بود. حسن چند قدمی دور شد و بعد برگشت و با چاقویی که در دست داشت بر پهلوی رؤیا زد و او را کشت.

مهارتی به نام نه گفتن

در شکست عاطفی، آن که نه می‌شنود و باید توانایی نه شنیدن داشته باشد، یک طرف ماجراست و آن که نه می‌گوید و باید مهارت نه‌گفتن را داشته باشد، طرف دیگر ماجرا. مهارت نه گفتن یا رد درخواست، بخشی از مهارت جرأتمندی است.  یک جمله قاطعانه و محترمانه که نشان می‌دهد گوینده‌اش از مهارت نه گفتن برخوردار است، از سه بخش تشکیل شده است:

1. بخش همدلانه. در ابتدای جمله‌ای که می‌خواهد نه ما را منتقل کند، باید حرفی بزنیم که طرف مقابل ما بفهمد حرف دل او را فهمیده‌ایم. یعنی ما خودمان را جای طرف مقابل بگذاریم. مثلاً برای رد درخواست خواستگاری، بخش همدلانه می‌تواند این جمله باشد: «من می‌دانم که شما به من علاقه دارید...»

2. بخش استدلالی. در بخش بعدی جمله، ما باید برای طرف مقابل استدلال کنیم که چرا می‌خواهیم به درخواست او جواب رد دهیم. مثلاً برای رد درخواست خواستگاری می‌توان گفت: «ولی به خاطر اینکه شخصیت ما به هم شبیه نیست...»

3. بخش قاطعانه. جمله‌ای که فقط از دو بخش بالا تشکیل شده باشد، جمله ابتری است، چون که می‌تواند موجب سوء‌استفاده افراد سمج شود. ما حتماً باید در انتهای جمله، موضع خودمان در مقابل درخواست را اعلام کنیم. مثلاً بگوییم: «...بنابراین نمی‌توانم با شما ازدواج کنم.»

«نه شنیدن از معشوق»  یکی از درد‌آورترین اتفاق‌هایی است که ممکن است برای هر کسی رخ دهد، اما مسلماً آخر دنیا نیست

سعید بی‌نیاز/ کارشناس ارشد روان‌شناسی   یک‌دفعه از این رو به آن رو می‌شود. اگر تا دیروز لب به سیگار نمی‌زد، حالا پاکت پشت پاکت دود می‌کند. اگر تا دیروز شاد بودن و سرزندگی‌اش توی تمام دانشکده سرِ زبان‌ها بود، اما امروز یا آن‌قدر خودش را توی اتاق حبس کرده که دیگر کسی توی محوطه دانشکده نمی‌بیندش، یا اینکه اسطوره غمگینی و آشفتگی می‌شود؛ بعضی وقت‌ها هم یک‌دفعه یک آدم منطقی می‌شود؛ کسی که همه‌چیزش نهایت دیوانگی است، خندیدنش، حرف زدنش، پوشیدنش، و  حتی رابطه برقرار کردنش. برای این آدم فرضی فقط یک اتفاق افتاده است؛ او «نه» شنیده است. درباره مهارتِ نه گفتن در شماره‌های گذشته در بخش روزگار جوانی مطلب داشته‌ایم، اما این‌بار می‌خواهیم بگوییم چطور می‌شود نه شنید و سالم رفتار کرد.

دیگر آن روزها که عاشقان خسته دل بی‌مهری محبوب را به جان می‌خریدند و در برابر «تیغ و تیرشان»، «منت» می پذیرفتند و با خود زمزمه می‌کردند که «کمان ابروی ما را گو بزن تیغ/ که پیش چشم بیمارت بمیرم» به خاطره‌ها پیوسته است. عاشقان امروز تیغ و تیر را با هم در دست گرفته‌اند تا اگر محبوب ابرویی بالا انداخت و پاسخی منفی داد تیغی در پهلویش فرو کنند و یا اسیدی بر صورت «کمان ابرویشان» بریزند که دیگر زندگی برایش مفهومی نداشته باشد.

بررسی یک دهه اتفاقاتی که به جنایت‌های عاشقانه معروف شده‌اند؛    نشان می‌دهد که متاسفانه شاهد افزایش این حوادث در سطح جامعه هستیم.

چه عاملی عاشقان امروزی را تا این حد متفاوت از گذشتگان کرده است؟ قربانیان جنایت‌های عشقی چه رفتاری از خود نشان می‌دهند که طرف مقابلشان چنین به مرحله جنون می‌رسد؟ مهارت «نه گفتن» و «نه شنیدن» در شکست عشقی تا چه میزان می‌تواند از بروز فاجعه جلوگیری کند؟ فاصله عشق تا تنفر چقدر است و چگونه یک عاشق دلداده به یکباره می‌تواند با تنفری عمیق دست به انتقامجویی بزند؟

در این پرونده سعی کرده‌ایم به کمک کارشناسان به بخشی از این سوالات پاسخ  دهیم.

اگر فردی پس از مدت‌ها آشنایی، به درخواست مکرر شما برای ازدواج جواب منفی داد؛ چه واکنشی نشان می‌دهید؟

الف) بر اساس منطق «برای کسی بمیر که برایت تب می‌کند»، او را رها می‌کنم.

ب) درصدد تلافی کردن برمی‌آیم.

ج)  از فردی که مورد قبول اوست، برای قانع کردنش استفاده می‌کنم.

د) تلاش می‌کنم دیگربار با او گفت‌وگو کرده و مجابش کنم.

  ه) در رفتار خود بازنگری کرده و اشتباهاتی که موجب این مسئله شده است را رفع می‌کنم.

آموزش  پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و وظیفه حکومت

دکترمحمود گلزاری/ مدیر مسئول                                                   

  آسیب‌های اجتماعی، بی‌توجه به«انکار»، «فرافکنی»،«دلیل ‌تراشی» و«نفرین و تهدید» برخی مسئولان، نه آرام و بی‌صدا، بلکه شتابناک و پرهیاهو، شاخ و شانه می‌کشند و آرام و قرار را از مردم خوب و بی‌دفاع می‌گیرند.

  به ‌گفته رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور، آمار خودکشی درسه ماه اول امسال، نسبت به سه ماهه سال گذشته، 10درصد افزایش یافته است؛

  رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر ناجا، از دستگیری بیش از 99 هزار خرده‌فروش و توزیع‌کننده مواد مخدر از اول سال جاری خبر داد. اگر فرض کنیم در 7ماه آینده همین تعداد توزیع‌کننده دستگیر شوند، نیروی انتظامی امسال موفق می‌شود 200 هزار خرده فروش مواد را روانه زندان کند؛ جمعیتی که طبق برآورده‌های علمی و تجربی، 10درصد مجرمان واقعی این حوزه هستند. با این حساب، نزدیک به 2 میلیون نفر خرده‌فروش، مواد مخدر را به میلیون‌ها متقاضی که بیشترشان جوان هستند، عرضه می‌کنند.

  سازمان ثبت احوال کشور اعلام کرد که در سال 1389 نسبت به سال پیش از آن، طلاق در کشور 16درصد و ازدواج 2درصد افزایش داشته است. در شهر تهران نزدیک به 30درصد همسران در کمتر از پنج سال از شروع زندگی، از هم جدا می‌شوند.

شهر قم که در حدود دوازده سال گذشته از نظر طلاق رتبه دهم کشور را داشته، در سال 1389 به رتبه دوم صعود کرده است!

  آمار قتل، به خصوص قتل‌های خانوادگی، افزایش نگران‌کننده‌ای یافته است. سازمان پزشکی قانونی شمار کشته‌شدگان با سلاح سرد را در سال 1389 نزدیک به یک هزار و صد نفر اعلام کرده است.

  اگر نخواهیم برای در امان‌ماندن از واکنش‌های تند بعضی از مسئولان فرهنگی و برچسب‌زدن‌های شتاب‌زده و کلیشه‌ای برخی دیگر، آمار دختران و پسرانی را که درگیر روابط پنهانی و آسیب‌زا با جنس مخالف هستند به زبان آوریم، مدیران و مربیان با سابقه و دلسوز مدارس می‌دانند که نسبت به 20 سال گذشته شمار نوجوانان و جوانانی که چنین رابطه‌هایی دارند تقریباً 3برابر شده، سن شروع تماس‌ها به اوایل نوجوانی رسیده، سطح رابطه‌ها از عاطفی به جنسی کشیده شده و دوستی‌های همزمان با چندنفر از جنس مخالف افزایش یافته است.

  افزایش پدیده کم سابقه مزاحمت جنسی نسبت به زنان شاغل و دانشجو، از سوی معدودی مردان صاحب قدرت و موقعیت و نیز پدیده زشت خیانت به همســر را از روان‌شناســان و مشاورانی بپرسید که هر هفته با ده‌ها مراجع افسرده و خشمگین روبه‌رو می‌شوند.

  رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور، در پایان نشست خبری خود در روز 24 مرداد اعلام کرد: تعیین آمارهای دقیق تجاوزهای جنسی، اسیدپاشی و کودک آزاری نیاز به بررسی‌های کامل‌تری دارد.

بیان این واقعیت‌های مستند و تلخ، نه سیاه‌نمایی اوضاع کشور است، نه نمک پاشیدن بر زخم‌های مدیران دلسوز فرهنگی و اجتماعی و نه محملی برای شهرت‌طلبی معلمی که به جای مصاحبه با رسانه‌های گوناگون داخلی و بنگاه‌های خبرپراکنی خارجی، تلاش کرده است در30 سال گذشته نتایج ده‌ها پژوهش‌ علمی خود را به صورت آموزش‌های رسمی و غیر رسمی، بی‌ذکر آمار و ارقام، در اختیار گروه‌های هدف قرار دهد و صفای غم‌زدایی از جوانان را با غوغای ریاست‌طلبی سودا نکند.

چهل و هفتمین شماره ماهنامه روان­شناسی و مشاوره «سپیده­دانایی» منتشر شد.

«شکست عشقی و اهمیت درمان سوگ عشق»، «چطور قاطعانه اما محترمانه نه بگوییم» و «نشانگان قلب شکسته» از مهمترین موضوعاتی است که در این پرونده مورد بررسی قرار گرفته است.

«اختلال شخصیت و نشانه­های آن»، «وعده دروغین ازدواج»، «مقایسه همسر با دیگران»، «کمک مالی گرفتن از خانواده­ها»، «ترس از مدرسه»، «تصمیم­گیری بعد از فراغت از تحصیل»، «احساس شکست بعد از کنکور»، «آسیب­های طلاق برای مردان»، «استقلال در خانه پدری» و «طلاق در آمریکای جنوبی» از دیگر موضوعات این ماهنامه است.

ماهنامه سپیده­دانایی در حوزه جوانان و خانواده منتشر شده و شامل بخشهای «روزگار جوانی»، «پیش از ازدواج»، «همسران جوان»، «والدین جوان» و «مدیریت طلاق» می­باشد.

«دکتر محمود گلزاری» روان­شناس و عضو هئیت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، مدیرمسئول این ماهنامه می­باشد.

در شماره شهریور ماهنامه سپیده­دانایی مطالبی از دکتر بهروز بیرشک، دکتر عزت­اله کردمیرزا، دکتر محمود دهقانی، دکتر حمید طاهر نشاط­دوست، دکتر محمود گلزاری، دکتر آناهیتا خدابخش کولایی، دکتر فرید براتی سده و دکتر سعید معیدفر به چشم می­خورد.

شماره آینده سپیده­دانایی پنجم مهرماه منتشر خواهد شد.